{"id":3800,"date":"2020-09-03T05:41:04","date_gmt":"2020-09-03T05:41:04","guid":{"rendered":"http:\/\/b-borusewicz.pl\/?p=3800"},"modified":"2020-09-03T05:41:08","modified_gmt":"2020-09-03T05:41:08","slug":"rocznica-w-cieniu-bialorusi","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/b-borusewicz.pl\/index.php\/2020\/09\/03\/rocznica-w-cieniu-bialorusi\/","title":{"rendered":"Rocznica w cieniu Bia\u0142orusi"},"content":{"rendered":"\n

Bogdan Borusewicz o strajku w Stoczni Gda\u0144skiej w sierpniu 1980 r. „Z tamtego Sierpnia wynik\u0142a obecna Polska”<\/strong><\/h3>\n\n\n\n

Rafa\u0142 Mrowicki <\/a>31 sierpnia Dziennik Ba\u0142tycki<\/p>\n\n\n\n

„Ta 40. rocznica Sierpnia 80 odbywa si\u0119 w cieniu sierpnia bia\u0142oruskiego. Trzeba patrze\u0107 z tej perspektywy. My nie stracili\u015bmy tego Sierpnia. Tu nie chodzi tylko o \u015bwi\u0119towanie, ale my go nie stracili\u015bmy. Z tamtego Sierpnia wynik\u0142a obecna Polska” – m\u00f3wi w rozmowie z „Dziennikiem Ba\u0142tyckim” Bogdan Borusewicz – wicemarsza\u0142ek Senatu i g\u0142\u00f3wny organizator strajku w Stoczni Gda\u0144skiej w sierpniu 1980.<\/p>\n\n\n\n

Jaka by\u0142a atmosfera w Sierpniu 80 jeszcze przed strajkiem?<\/strong>
Ten wielki strajk w sierpniu 1980 roku nie wzi\u0105\u0142 si\u0119 z niczego. Wzi\u0105\u0142 si\u0119 z kilkuletniej pracy mojej oraz mojej grupy. Tutaj, w Gda\u0144sku, moja dzia\u0142alno\u015b\u0107 w kierunku mobilizowania robotnik\u00f3w to 1977 rok. Przez przynajmniej 1,5 roku kolportowa\u0142em pismo „Robotnik”<\/strong>, wydawane w Warszawie, w liczbie nawet kilku tysi\u0119cy sztuk, co trzy tygodnie. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 egzemplarzy sz\u0142a do Stoczni Gda\u0144skiej<\/strong>. W Gda\u0144sku zacz\u0119li\u015bmy wydawa\u0107 „Robotnika Wybrze\u017ce”<\/strong>, w kt\u00f3rym by\u0142 m\u00f3j adres i ludzie do mnie przychodzili. Cz\u0119\u015b\u0107 z nich kolportowa\u0142a dalej te pisma, a z cz\u0119\u015bci\u0105 robotnik\u00f3w tworzy\u0142em grupy samokszta\u0142ceniowe. Wcze\u015bniej robi\u0142em to ze studentami Politechniki Gda\u0144skiej<\/strong>. By\u0142em nakierowany na kontakty z robotnikami, szczeg\u00f3lnie ze Stoczni Gda\u0144skiej. Maksimum tego, co mo\u017cna by\u0142o wtedy robi\u0107, to wiec w rocznic\u0119 Grudnia 70 przed drug\u0105 bram\u0105 stoczni. Najpierw by\u0142o z 300 os\u00f3b, p\u00f3\u017aniej nawet 4000, mimo \u017ce bezpieka prewencyjnie zatrzymywa\u0142a. Kolporta\u017c te\u017c nieraz si\u0119 tym ko\u0144czy\u0142. Ci trzej, kt\u00f3rzy rozpocz\u0119li strajk w Stoczni Gda\u0144skiej, kolportowali wcze\u015bniej ulotki w S\u0142upsku<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Mowa o Jerzym Borowczaku, Bogdanie Felskim i Ludwiku Pr\u0105dzy\u0144skim.<\/strong>
Nie by\u0142o tam wielu ludzi, wi\u0119c wys\u0142a\u0142em ch\u0142opak\u00f3w z Gda\u0144ska. Milicja zatrzyma\u0142a ich na dworcu w S\u0142upsku. Zachowali si\u0119 nieostro\u017cnie. Pr\u0105dzy\u0144ski<\/strong> nie chcia\u0142 wie\u017a\u0107 z powrotem ulotek, kt\u00f3re mu zosta\u0142y, wi\u0119c rozda\u0142 je na dworcu. Bezpieka by\u0142a zaalarmowana. Przez te grupy samokszta\u0142ceniowe przesz\u0142o ok. 200 m\u0142odych robotnik\u00f3w. Cz\u0119\u015b\u0107 by\u0142a przestraszona, cz\u0119\u015b\u0107 wyrzucona karnie z kwater, hotelu robotniczego. Ale \u015brodowisko jednak si\u0119 rozszerza\u0142o. By\u0142em co jaki\u015b czas zatrzymywany. Np. przysz\u0142a do mnie moja dziewczyna Alina Pienkowska<\/strong>, przynios\u0142a kurczaka. Ja poszed\u0142em po w\u0142oszczyzn\u0119 i wr\u00f3ci\u0142em po 48 godzinach. To by\u0142y codzienne sytuacje. Widzia\u0142em, \u017ce trafia\u0142em na inteligentnych m\u0142odych ludzi, robotnik\u00f3w, kt\u00f3rym dawa\u0142em ksi\u0105\u017cki. Borowczak<\/strong> zrobi\u0142 biblioteczk\u0119, Felski<\/strong> te\u017c, na swoim wydziale. By\u0142 to proces, kt\u00f3ry obejmowa\u0142 coraz wi\u0119cej grup. Byli te\u017c pracuj\u0105cy w innych miejscach: J\u00f3zef Przybylski<\/strong> pracowa\u0142 w Unimorze<\/strong>, Andrzej Gwiazda<\/strong> i Bogdan Lis<\/strong> w Elmorze<\/strong>. Andrzej Ko\u0142odziej<\/strong> przesta\u0142 pracowa\u0107 w Stoczni Gda\u0144skiej, poleci\u0142em mu, by si\u0119 ze mn\u0105 nie kontaktowa\u0142 i szybko zacz\u0105\u0142 prac\u0119 w Stoczni Gdy\u0144skiej<\/strong>. Oni us\u0142yszeli, \u017ce strajk jest w Gda\u0144sku, wi\u0119c r\u00f3wnie\u017c zacz\u0119li strajkowa\u0107. To da\u0142o si\u0142\u0119 temu ruchowi. W sierpniu 1980 roku, gdy Anna Walentynowicz<\/strong> zosta\u0142a zwolniona z pracy, tutaj by\u0142 ju\u017c gotowy zesp\u00f3\u0142. W Gda\u0144sku i Gdyni ca\u0142y czas pami\u0119tano Grudzie\u0144 70<\/strong>. Organizuj\u0105c wiece przed stoczni\u0105 utrwala\u0142em t\u0119 pami\u0119\u0107. Ten Grudzie\u0144 by\u0142 bardzo istotny dla strajku w sierpniu 10 lat p\u00f3\u017aniej. Nie trzeba by\u0142o t\u0142umaczy\u0107 ludziom, jak dzia\u0142a w\u0142adza.<\/p>\n\n\n\n

Nie by\u0142o obaw w\u015br\u00f3d ludzi przed powt\u00f3rk\u0105 z Grudnia 70?<\/strong>
Oczywi\u015bcie, \u017ce by\u0142y, ale wiedziano, co to za w\u0142adza, wiedziano, \u017ce trzeba wyburzy\u0107 ceg\u0142y w murze, \u017ceby poszerzy\u0107 wolno\u015b\u0107. Dwa czynniki zadecydowa\u0142y o tym, \u017ce w sierpniu strajk by\u0142 taki polityczny i taki masowy. Masowy, bo by\u0142 Grudzie\u0144 70, a polityczny, dlatego, \u017ce my nim kierowali\u015bmy.<\/p>\n\n\n\n

Jak pan wspomina wiecz\u00f3r 10 sierpnia 1980, kiedy we Wrzeszczu przy ul. Sienkiewicza podj\u0119to decyzj\u0119 o strajku 14 sierpnia?<\/strong>
Wywo\u0142a\u0142em Borowczaka<\/strong> i Felskiego<\/strong>, kt\u00f3rzy tam byli, i wywo\u0142a\u0142em te\u017c Lecha Wa\u0142\u0119s\u0119<\/strong>. On po raz pierwszy si\u0119 tam dowiedzia\u0142, \u017ce ma do\u0142\u0105czy\u0107 do strajku. Z Borowczakiem, Felskim i Pr\u0105dzy\u0144skim spotyka\u0142em si\u0119 co 2 dni, \u017ceby przygotowa\u0107 si\u0119 do strajku. Organizacyjnie wiadomo by\u0142o co robi\u0107, ale trzeba by\u0142o si\u0119 przygotowa\u0107 psychologicznie. To byli bardzo m\u0142odzi ludzie, kt\u00f3rzy dopiero wchodzili w \u017cycie. Ja by\u0142em starszy, mia\u0142em 31 lat, Wa\u0142\u0119sa 37. On by\u0142 najstarszy, zna\u0142 stoczni\u0119 i mia\u0142 ich wzmocni\u0107. Mia\u0142 do\u015bwiadczenie Grudnia 70. Nie wiedzia\u0142em, czy Wa\u0142\u0119sa do\u0142\u0105czy, ale stworzy\u0142em tak\u0105 sytuacj\u0119, \u017ce przy nich nie m\u00f3g\u0142 odm\u00f3wi\u0107. Nie rozmawia\u0142em z nim wcze\u015bniej w cztery oczy, bo ba\u0142em si\u0119, \u017ce mo\u017ce si\u0119 wykr\u0119ca\u0107. By\u0142 ambitny, mia\u0142em nadziej\u0119, \u017ce przy \u015bwiadkach nie odm\u00f3wi.<\/p>\n\n\n\n

Ju\u017c wtedy wiedzia\u0142 pan, \u017ce to on stanie na czele strajku?<\/strong>
On by\u0142 najstarszy, to by\u0142o naturalne. Gdy zaczynali\u015bmy, ka\u017cdy z nas mia\u0142 bu\u0142aw\u0119 w plecaku. Ja tych ch\u0142opak\u00f3w namawia\u0142em, musia\u0142em im m\u00f3wi\u0107, \u017ce musz\u0105 by\u0107 odwa\u017cni i nie mog\u0105 ogl\u0105da\u0107 si\u0119 za siebie. M\u00f3wi\u0142em, \u017ce jak strajkuj\u0105, to musz\u0105 pierwsi od\u0142o\u017cy\u0107 narz\u0119dzia i wtedy reszta za nimi p\u00f3jdzie. Tam pracowa\u0142o 15 tysi\u0119cy ludzi, a ich by\u0142o tylko trzech. Plus Wa\u0142\u0119sa.<\/p>\n\n\n\n

Strajk sta\u0142 si\u0119 masowy.<\/strong>
Ko\u0142odzieja nie musia\u0142em mobilizowa\u0107. On kr\u00f3tko wcze\u015bniej zacz\u0105\u0142 prac\u0119 w Stoczni Gdy\u0144skiej, nikogo tam nie zna\u0142, i sam zacz\u0105\u0142 strajk. Podes\u0142a\u0142em mu kilku student\u00f3w, kt\u00f3rzy przebrali si\u0119 w drelichy robotnicze. Ko\u0142odziej zna\u0142 tylko ich i mia\u0142 w nich oparcie. Atmosfera by\u0142a ci\u0119\u017cka w ca\u0142ej Polsce, odk\u0105d w lipcu podwy\u017cszono ceny mi\u0119sa. W\u0142adza gasi\u0142a te strajki, kt\u00f3re potem wybucha\u0142y w innych miejscach. One mia\u0142y charakter ekonomiczny. Jak strajk sta\u0142 si\u0119 masowy? W r\u00f3\u017cnych miejscach byli ludzie ze mn\u0105 zwi\u0105zani. Gdziekolwiek byli ludzie zwi\u0105zani z Komitetem Obrony Robotnik\u00f3w<\/strong>, czyli Wolnymi Zwi\u0105zkami Zawodowymi<\/strong>, to te zak\u0142ady stawa\u0142y. Ludzie zacz\u0119li te\u017c organizowa\u0107 strajki samorzutnie, r\u00f3wnie\u017c niezwi\u0105zani ze mn\u0105, tak jak Henia Krzywonos<\/strong>. Kiedy w Gda\u0144sku stan\u0119\u0142y tramwaje<\/a> nast\u0105pi\u0142 parali\u017c komunikacyjny. Pracownicy nie mogli dojecha\u0107 do pracy, wi\u0119c strajkowali, czy chcieli, czy nie. Musieli\u015bmy pokaza\u0107 postulaty, by inni ludzie si\u0119 na nie orientowali. Nie mogli\u015bmy zorganizowa\u0107 fizycznej sieci kontakt\u00f3w, wi\u0119c musieli\u015bmy pokaza\u0107 postulaty. Jak strajkowano, m\u00f3wiono, \u017ce popieraj\u0105 postulaty Gda\u0144ska. W Sali BHP wi\u0119kszo\u015b\u0107 w prezydium Mi\u0119dzyzak\u0142adowego Komitetu Strajkowego<\/strong>, kt\u00f3re kierowa\u0142o strajkiem, by\u0142o z opozycji, z mojej grupy. Nie wszyscy o tym wiedzieli, bo nie wszyscy oni wcze\u015bniej si\u0119 znali. Bardzo istotn\u0105 rol\u0119 odgrywa\u0142o Radio Wolna Europa. Pierwsz\u0105 informacj\u0119 otrzyma\u0142o od Jacka Kuronia. Zadzwoni\u0142a do niego Alina Pienkowska, kt\u00f3ra widzia\u0142a poch\u00f3d stoczniowc\u00f3w. Informacje do Wolnej Europy sz\u0142y przez dziennikarzy zachodnich, kt\u00f3rzy tu przyjechali. By\u0142a blokada telefon\u00f3w, ale oni swoimi metodami przesy\u0142ali informacje. My tutaj drukowali\u015bmy ulotki, kt\u00f3re by\u0142y wo\u017cone po ca\u0142ym kraju. Przede wszystkim w drukarni Stoczni Gdy\u0144skiej, kt\u00f3r\u0105 przej\u0105\u0142 Andrzej Ko\u0142odziej, a prowadzi\u0142 Andrzej Butkiewicz<\/strong> i zawodowy drukarz Zygmunt Sabatowski<\/strong>. Nie chciano mu jej udost\u0119pni\u0107, wi\u0119c rozwali\u0142 krat\u0119. Tam strajk przebiega\u0142 ostrzej ni\u017c w Gda\u0144sku. Ko\u0142odziej przy okazji zamkn\u0105\u0142 dyrektora stoczni w gabinecie. My post\u0119powali\u015bmy ostro\u017cniej. Dyrektor Klemens Gniech<\/strong> w Stoczni Gda\u0144skiej bez przerwy straszy\u0142 przez radiow\u0119ze\u0142. Musieli\u015bmy to \u015bcierpie\u0107. Nie zaj\u0119li\u015bmy radiow\u0119z\u0142a.<\/p>\n\n\n\n

Czyta\u0142em, \u017ce uwa\u017ca\u0142 pan to za b\u0142\u0105d.<\/strong>
Tak, ale nie mog\u0142em dzia\u0142a\u0107 ostrzej ni\u017c inni, bo by\u0142em cz\u0142onkiem KOR-u. Zarzuconoby, \u017ce prowokuj\u0119 do starcia. To straszenie mog\u0142o by\u0107 skuteczne do pierwszego poniedzia\u0142ku, kiedy kilkana\u015bcie tysi\u0119cy strajkuj\u0105cych wr\u00f3ci\u0142o do pracy. Tam jednak rodziny i s\u0105siedzi ich m\u0142otowa\u0142y. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 wr\u00f3ci\u0142a i przy\u0142\u0105czyli si\u0119 do strajku. Je\u017celi kto\u015b chcia\u0142 pracowa\u0107, to koledzy mu wy\u0142\u0105czali maszyn\u0119 i j\u0119zykiem robotniczym t\u0142umaczyli, \u017ce albo strajkuje albo idzie do domu.<\/p>\n\n\n\n

Bra\u0142 pan udzia\u0142 w tworzeniu 21 postulat\u00f3w, kt\u00f3re p\u00f3\u017aniej na desce zapisali Maciej Grzywaczewski i Arkadiusz Rybicki.<\/strong>
Wolne zwi\u0105zki zawodowe by\u0142y naszym najwa\u017cniejszym postulatem. To by\u0142 pierwszy postulat. Trzeba by\u0142o obudowa\u0107 has\u0142a, powo\u0142ywa\u0107 si\u0119 na prawo mi\u0119dzynarodowe. By\u0142em do tego przygotowany, bo dyskutowali\u015bmy wcze\u015bniej. Wiedzieli\u015bmy, jakie to maj\u0105 by\u0107 postulaty i jaki ma by\u0107 jako pierwszy, kt\u00f3ry zmieni \u00f3wczesn\u0105 Polsk\u0119. Wszyscy strajkuj\u0105cy przyj\u0119li go jako sw\u00f3j. Bez tego nie mieliby\u015bmy narz\u0119dzi, by zmienia\u0107 Polsk\u0119, a chcieli\u015bmy \u017cy\u0107 w bardziej demokratycznym pa\u0144stwie, w kt\u00f3rym cz\u0142owiek mo\u017ce m\u00f3wi\u0107 co uwa\u017ca, nie jest za to zamykany, i czyta co chce. Siedzieli\u015bmy w pracy. To by\u0142a sytuacja, w kt\u00f3rej nie mo\u017cna by\u0142o nas aresztowa\u0107 bez przej\u0119cia zak\u0142ad\u00f3w. Siedzieli\u015bmy za murami.<\/p>\n\n\n\n

Co sk\u0142oni\u0142o dyrekcj\u0119 stoczni i w\u0142adz\u0119 do rozm\u00f3w?<\/strong>
Si\u0142a tego strajku. W\u0142adza by\u0142a sterowana z Warszawy. Dyrektor, kt\u00f3ry rozpocz\u0105\u0142 rozmowy ze stoczniowcami, musia\u0142 mie\u0107 zgod\u0119 z Warszawy. Wydawa\u0142o im si\u0119, \u017ce ju\u017c w sobot\u0119 16 sierpnia strajk zostanie zako\u0144czony i problem zniknie z agendy, ale my nie opuszczali\u015bmy stoczni. Zacz\u0105\u0142 si\u0119 strajk solidarno\u015bciowy. W ca\u0142ej stoczni zosta\u0142o 300 os\u00f3b, ale to wystarczy\u0142o, by przeczeka\u0107 dwa dni i w tym czasie tworzyli\u015bmy struktury. W Gda\u0144sku i Gdyni odby\u0142y si\u0119 msze. Ludzie si\u0119 bali, bo pami\u0119tali, \u017ce 10 lat wcze\u015bniej strzelano robotnik\u00f3w, st\u0105d pomys\u0142 mszy. Msza mia\u0142a za zadanie wzmocni\u0107 psychicznie tych, kt\u00f3rzy strajkowali. Msza mia\u0142a te\u017c umo\u017cliwi\u0107 mieszka\u0144com Gda\u0144ska swobodne podej\u015bcie do stoczni. Co innego, gdy idzie si\u0119 pod stoczni\u0119 wspiera\u0107 strajkuj\u0105cych, czego ludzie mogli si\u0119 ba\u0107, a co innego, jak sz\u0142o si\u0119 na msz\u0119, kt\u00f3ra by\u0142a przy bramie. Od tego czasu, od niedzieli, t\u0142um by\u0142 przy stoczni. Drukowali\u015bmy dziesi\u0105tki tysi\u0119cy ulotek. Radio Wolna Europa nadawa\u0142o na ca\u0142\u0105 Polsk\u0119 i informowa\u0142o, \u017ce s\u0105 strajki, wi\u0119c ludzie reagowali podobnie.<\/p>\n\n\n\n

Jaka by\u0142a atmosfera, kiedy negocjowano Porozumienia Sierpniowe?<\/strong>
Ja nie negocjowa\u0142em. By\u0142em na zapleczu. Nie mog\u0142em negocjowa\u0107, bo by\u0142em cz\u0142onkiem KOR-u. Druga strona mog\u0142aby wtedy wyj\u015b\u0107 z negocjacji. Gdybym tam siedzia\u0142, uznano by, \u017ce bierze w tym udzia\u0142 KOR, kt\u00f3ry by\u0142 uznawany za najbardziej antysocjalistyczn\u0105 grup\u0119. Negocjacje prowadzili: Bronis\u0142aw Geremek<\/strong>. Tadeusz Mazowiecki<\/strong>, Jadwiga Staniszkis<\/strong>, kt\u00f3rzy do\u0142\u0105czyli z Warszawy. Zanim dosz\u0142o do rozm\u00f3w, nie chciano uzna\u0107 Mi\u0119dzyzak\u0142adowego Komitetu Strajkowego. Rozmawiano z pojedynczymi zak\u0142adami. Przedstawiciel Portu P\u00f3\u0142nocnego<\/strong> zosta\u0142 podst\u0119pem zawieziony na te rozmowy. Od pierwszego kontaktu naszej delegacji z Mieczys\u0142awem Jagielskim<\/strong> we ]Wrzeszczu przesta\u0142em si\u0119 obawia\u0107 – to by\u0142o uznanie MKS-u. Dop\u00f3ki nie uznawano komitetu, by\u0142a gro\u017ana ataku. Mia\u0142em wp\u0142yw na negocjacje tylko przez zwi\u0105zane ze mn\u0105 osoby z komitetu strajkowego. Chcia\u0142em, aby wypu\u015bcili opozycjonist\u00f3w aresztowanych w czasie strajku. Zabiega\u0142em, by nie ko\u0144czy\u0107 strajku przed ich wypuszczeniem. Nie chcia\u0142em, by w\u0142adza wbi\u0142a klin mi\u0119dzy inteligencj\u0119 a robotnik\u00f3w. Przed ko\u0144cem strajku uda\u0142o si\u0119 wymusi\u0107 wypuszczenie uwi\u0119zionych. W czasie rozm\u00f3w dowiedzia\u0142em si\u0119, \u017ce do statutu zwi\u0105zku mia\u0142a by\u0107 wpisana kierownicza rola partii. Uwa\u017ca\u0142em, \u017ce ludzie si\u0119 na to nie zgodz\u0105, ja te\u017c si\u0119 nie zgadza\u0142em. Wys\u0142a\u0142em Janusza Jachnickiego<\/strong> z telekomunikacji w Gdyni, aby zaprotestowa\u0142 publicznie. Zacz\u0119to protestowa\u0107, Wa\u0142\u0119sa wypad\u0142 i krzycza\u0142 „Prowokacja!”. Janusz si\u0119 przestraszy\u0142 i uciek\u0142 i sprawa wpisania kierowniczej roli partii do statutu zwi\u0105zku nie zosta\u0142a zablokowana. Troch\u0119 to by\u0142o dramatyczne, ale te\u017c troch\u0119 \u015bmieszne.<\/p>\n\n\n\n

Co dzia\u0142o si\u0119 po podpisaniu Porozumie\u0144 Sierpniowych?<\/strong>
Adrenalina opad\u0142a 31 sierpnia. Jeszcze dzie\u0144 wcze\u015bniej by\u0142o \u017ale, bo w Szczecinie podpisano porozumienie, ale bez pierwszego punktu o wolnych zwi\u0105zkach zawodowych. To by\u0142o niezgodne z naszymi ustaleniami, ale my byli\u015bmy silniejszym o\u015brodkiem. \u0179le to wygl\u0105da\u0142o i obawia\u0142em si\u0119, \u017ce w\u0142adza mo\u017ce zdecydowa\u0107 o niekontynuowaniu rozm\u00f3w z Gda\u0144skiem. By\u0142 to 17. dzie\u0144 strajku i wszyscy byli bardzo zm\u0119czeni. Gdy podpisano Porozumienia na sali by\u0142 \u015bcisk. Lech Wa\u0142\u0119sa podpisa\u0142 je tym du\u017cym d\u0142ugopisem. Dla mnie by\u0142o to przegi\u0119cie, ale ludziom si\u0119 to podoba\u0142o. Scena troch\u0119 cyrkowa, ale okaza\u0142o si\u0119, \u017ce to zafunkcjonowa\u0142o. Dopiero 31 sierpnia zesz\u0142o ze mnie powietrze. Wcze\u015bniej ca\u0142y czas by\u0142em w napi\u0119ciu, ale przez ten czas nie rozmawiali\u015bmy o tym, czy je czujemy. Nie chcia\u0142em prowokowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Obecnie ludzie tamtej Solidarno\u015bci s\u0105 podzieleni. Z jednej strony jest pan, Jerzy Borowczak, Bogdan Lis czy Lech Wa\u0142\u0119sa, a po drugiej stronie np. Andrzej Gwiazda czy Andrzej Ko\u0142odziej.<\/strong>
Min\u0119\u0142o 40 lat. Po takim czasie nawet ma\u0142\u017ce\u0144stwa si\u0119 rozpadaj\u0105, cho\u0107 wcze\u015bniej by\u0142a mi\u0142o\u015b\u0107, wi\u0119c nie ma co si\u0119 dziwi\u0107. To by\u0142a grupa r\u00f3\u017cnych ludzi z r\u00f3\u017cnymi charakterami. Chc\u0119 powiedzie\u0107 jednak, \u017ce ta 40. rocznica Sierpnia 80 odbywa si\u0119 w cieniu sierpnia bia\u0142oruskiego<\/strong>. Trzeba patrze\u0107 z tej perspektywy. My nie stracili\u015bmy tego Sierpnia. Tu nie chodzi tylko o \u015bwi\u0119towanie, ale my go nie stracili\u015bmy. Z tamtego Sierpnia wynik\u0142a obecna Polska. Rz\u0105dy mog\u0105 si\u0119 nie podoba\u0107, ale nie musimy zaczyna\u0107 od pocz\u0105tku. Bia\u0142orusini musz\u0105 zaczyna\u0107 od podstaw. Oni maj\u0105 teraz sw\u00f3j Sierpie\u0144. U nas mog\u0142o by\u0107 r\u00f3\u017cnie. Gdy 4 czerwca 1989 roku, odby\u0142y si\u0119 pierwsze demokratyczne wybory, kt\u00f3re zako\u0144czy\u0142y okres walki. Niczego nie by\u0142oby bez Sierpnia 80. Trzeba patrze\u0107 na to z perspektywy. Tego samego dnia w Chinach<\/strong> czo\u0142gi rozjecha\u0142y protestuj\u0105cych na Placu Tiananmen<\/strong>. W tym samym dniu! My mieli\u015bmy wielkie zwyci\u0119stwo, ale w cieniu tego, co dzia\u0142o si\u0119 w Chinach. U nas te\u017c mog\u0142o p\u00f3j\u015b\u0107 w inn\u0105 stron\u0119. Warto\u015bci Sierpnia s\u0105 dla nas bardzo wa\u017cne, nawet dla tych, kt\u00f3rzy wtedy byli po drugiej stronie.<\/p>\n\n\n\n

W niedawnej kampanii prezydenckiej Rafa\u0142 Trzaskowski pos\u0142ugiwa\u0142 si\u0119 has\u0142em „Nowa Solidarno\u015b\u0107”. Jak pan to rozumie?<\/strong>
Potrzeba nowej solidarno\u015bci mi\u0119dzyludzkiej. Solidarno\u015b\u0107 jest nadal nam potrzebna.<\/p>\n\n\n\n

M\u00f3wi pan o solidarno\u015bci ludzkiej, a nie o zwi\u0105zku?<\/strong>
Z NSZZ Solidarno\u015b\u0107<\/strong> nie mam od lat nic wsp\u00f3lnego.<\/p>\n\n\n\n

W ostatnich dniach w Gda\u0144sku upami\u0119tniono pa\u0144sk\u0105 \u017con\u0119 Alin\u0119 Pienkowsk\u0105. W czwartek jej imieniem nazwano tramwaj, a w poniedzia\u0142ek 31 sierpnia ods\u0142oni\u0119ta zostanie tablica pami\u0105tkowa przez IPN.<\/strong>
Alina mia\u0142a olbrzymie znaczenie, szczeg\u00f3lnie dla mnie, ale by\u0142a bardzo aktywna, m\u0105dra i odwa\u017cna. Jako piel\u0119gniarka organizowa\u0142a s\u0142u\u017cb\u0119 zdrowia i dzia\u0142a\u0142a w zespole z lekarzami i profesorami, a stosunek lekarzy do piel\u0119gniarek nie by\u0142 w\u00f3wczas r\u00f3wnorz\u0119dny. Mia\u0142a olbrzymi autorytet. Ona nie tylko \u017c\u0105da\u0142a, m\u00f3wi\u0142a jak nale\u017cy dzia\u0142a\u0107. Przesz\u0142a ze sprzeciwu, do dzia\u0142a\u0144 konstruktywnych. Dobrze, \u017ce jej rola w strajku jest przypominana. Stworzy\u0142a wa\u017cny postulat numer 16 dotycz\u0105cy s\u0142u\u017cby zdrowia. Pe\u0142ni\u0142a rol\u0119 \u0142\u0105czniczki ze \u015bwiatem zewn\u0119trznym, bo pracowa\u0142a w przychodni stoczniowej, tu\u017c za murem stoczni. By\u0142a moj\u0105 narzeczon\u0105, a potem \u017con\u0105. Bardzo mocno wspiera\u0142a mnie w stanie wojennym, organizowa\u0142a mieszkania i nowe kontaktu. W stanie wojennym s\u0142u\u017cba zdrowia by\u0142a moim g\u0142\u00f3wnym zapleczem. Wi\u0119c dla mnie historia tego okresu jest spleciona z moj\u0105 histori\u0105 osobist\u0105.<\/p>\n\n\n\n

\u017ar\u00f3d\u0142o:
https:\/\/dziennikbaltycki.pl\/rocznica-w-cieniu-bialorusi-bogdan-borusewicz-o-strajku-w-stoczni-gdanskiej-w-sierpniu-1980-r-z-tamtego-sierpnia-wynikla-obecna\/ar\/c1-15153188<\/a><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Bogdan Borusewicz o strajku w Stoczni Gda\u0144skiej w sierpniu 1980 r. „Z tamtego Sierpnia wynik\u0142a obecna Polska” Rafa\u0142 Mrowicki 31 sierpnia Dziennik Ba\u0142tycki „Ta 40. rocznica Sierpnia 80 odbywa si\u0119 w cieniu sierpnia bia\u0142oruskiego....<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3801,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[10],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/b-borusewicz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3800"}],"collection":[{"href":"http:\/\/b-borusewicz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/b-borusewicz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/b-borusewicz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/b-borusewicz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3800"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/b-borusewicz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3800\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3802,"href":"http:\/\/b-borusewicz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3800\/revisions\/3802"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/b-borusewicz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3801"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/b-borusewicz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3800"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/b-borusewicz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3800"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/b-borusewicz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3800"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}