{"id":1227,"date":"2016-06-27T18:06:19","date_gmt":"2016-06-27T18:06:19","guid":{"rendered":"http:\/\/b.borusewicz.pl\/?p=1227"},"modified":"2016-06-27T18:06:19","modified_gmt":"2016-06-27T18:06:19","slug":"pamietam-o-radomiu","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/b-borusewicz.pl\/index.php\/2016\/06\/27\/pamietam-o-radomiu\/","title":{"rendered":"Pami\u0119tam o Radomiu"},"content":{"rendered":"

Mija 40 lat od brutalnej pacyfikacji robotnik\u00f3w w Radomiu. Przypominam sobie te czasy. Biedni, przestraszeni ludzie, kt\u00f3rzy uciekali, je\u017celi si\u0119 chcia\u0142o ich zapyta\u0107 na ulicy: co si\u0119 u was sta\u0142o? Je\u017adzi\u0142em do Radomia. Te wyjazdy nie by\u0142y wyjazdami przyjemnymi, nie tylko dlatego, \u017ce czeka\u0142 na nas przewa\u017cnie zawsze komitet powitalny w postaci funkcjonariuszy SB i milicji, ale tak\u017ce dlatego, \u017ce by\u0142a atmosfera zastraszenia, biedy i beznadziei.
\nSpontaniczny ruch pomocy robotnikom powsta\u0142 na bazie akcji przeciwko zmianom w konstytucji w 1974 r. i 1975 r. Studenci i intelektuali\u015bci. Niewielu ich by\u0142o. Przede wszystkim \u015brodowisko studenckie. Warszawa zaj\u0119\u0142a si\u0119 przede wszystkim Ursusem i poprzez Ursus dotar\u0142a do Radomia. W Gda\u0144sku zacz\u0119li\u015bmy zbiera\u0107 pieni\u0105dze: ja wraz z kolegami i kole\u017cankami, kt\u00f3rzy potem weszli do Ruchu M\u0142odej Polski. Moi koledzy z Lublina? Zdzis\u0142aw Bradel z KUL, kt\u00f3rego poprosi\u0142em, zacz\u0105\u0142 je\u017adzi\u0107 i szuka\u0142 kontakt\u00f3w za po\u015brednictwem ksi\u0119\u017cy. Nie by\u0142o ch\u0119tnych do tych kontakt\u00f3w. Dw\u00f3ch asystent\u00f3w z Wy\u017cszej Szko\u0142y In\u017cynierskiej, Jan Rejczak i jego kolega, kt\u00f3rego nazwiska nie pami\u0119tam, to byli jedyni, na kt\u00f3rych mog\u0142em si\u0119 oprze\u0107. Je\u017adzi\u0142em do Radomia na \u015blepo, bo nikt z nas nie zna\u0142 tam nikogo. Po trzecim takim wyje\u017adzie poszed\u0142em do s\u0105du. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce jest grupa z Warszawy, byli tam wtedy: Zofia Winawer, Jan Tomasz Lipski, Miros\u0142aw Chojecki, Antoni Macierewicz, Ludwik Dorn. Wchodzili\u015bmy na sprawy jako obserwatorzy. W pewnym momencie wszyscy zostali zatrzymani opr\u00f3cz Chojeckiego i mnie. Ludwik Dorn by\u0142 bity na komendzie. Mirek Chojecki by\u0142 potem kilka razy bity, kiedy go z\u0142apali. Ja uciek\u0142em, a jego z\u0142apali, no to dosta\u0142 tak\u017ce za mnie, podw\u00f3jnie, w p\u00f3\u017aniejszym czasie. Mi si\u0119 upiek\u0142o, a dodatkowo uda\u0142o mi si\u0119 nagra\u0107 rozpraw\u0119 na magnetofon. Nagranie trafi\u0142o do Jacka Kuronia. Niestety, kasety nie uda\u0142o si\u0119 odtworzy\u0107. Podczas wielokrotnych wyjazd\u00f3w do Radomia zatrzymywa\u0142em si\u0119 u asystent\u00f3w z radomskiej WSI.
\nBy\u0142y oczywi\u015bcie \u015bcie\u017cki zdrowia, straszne opowie\u015bci? Bito robotnik\u00f3w. Bito tak\u017ce osoby, kt\u00f3re przyje\u017cd\u017ca\u0142y na sprawy s\u0105dowe, stosowano przemoc. Dlatego do Radomia zacz\u0119\u0142y je\u017adzi\u0107 powa\u017cane osoby: Jacek Kuro\u0144, mecenas Si\u0142a-Nowicki, tak\u017ce Halina Miko\u0142ajska zdecydowa\u0142a si\u0119 pojecha\u0107, bo wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce kobiety bi\u0107 nie b\u0119d\u0105. Poza tym Henryk Wujec, Jan Lity\u0144ski, Zosia i Zbigniew Romaszewscy, Wojciech Fa\u0142kowski. W Radomiu by\u0142o bardzo gro\u017anie przez pewien czas. I kobiety te\u017c dosta\u0142y. Ale istotne by\u0142o to, \u017ce represjonowani ludzie mogli od nas otrzyma\u0107 konkretn\u0105 pomoc.
\nBy\u0142 jeszcze inny spos\u00f3b represji. Po raz pierwszy spotkali\u015bmy si\u0119 z braniem do Ludowego Wojska Polskiego, jako rodzajem represji. Oko\u0142o 600 os\u00f3b z ca\u0142ej Polski dosta\u0142o wezwania, tak\u017ce Jacek Kuro\u0144 trafi\u0142 w kamasze. Wci\u0105\u017c stosowano zatrzymania i aresztowania. Represje nie by\u0142y ju\u017c jednak skuteczne.
\nW Stoczni Gda\u0144skiej w czerwcu zastrajkowa\u0142y trzy wydzia\u0142y oraz dwa zak\u0142ady w Pruszczu Gda\u0144skim. Wyrzucono z pracy przynajmniej 67 os\u00f3b, a 2 osoby aresztowano za przeci\u0119cie kabla elektrycznego w stoczni. List\u0119 wyrzuconych za po\u015brednictwem Arama Rybickiego dosta\u0142em od Anny M\u0142ynik i Janusza Bia\u0142acha, student\u00f3w Akademii Medycznej, kt\u00f3rzy sprz\u0105tali w s\u0105dzie pracy. Anna M\u0142ynik znalaz\u0142a na biurku prezesa s\u0105du list\u0119 z adresami i j\u0105 przepisa\u0142a.
\nDotar\u0142y do KOR tak\u017ce informacje z P\u0142ocka. By\u0142 tam kierownikiem wydzia\u0142u obywatelskiego i cz\u0142onkiem partii Wies\u0142aw Jasi\u0144ski. Od niego Jaros\u0142aw Kaczy\u0144ski otrzyma\u0142 informacje ilu by\u0142o zatrzymanych i wyrzuconych z pracy. Je\u017celi teraz s\u0142ysz\u0119 g\u0142osy o Jasi\u0144skim ? cz\u0142onek partii itd., itp. ? to chocia\u017c jest z innej opcji, chc\u0119 powiedzie\u0107, \u017ce jego zas\u0142uga by\u0142a du\u017ca.
\nDlaczego powsta\u0142 KOR? Ot\u00f3\u017c w pewnym momencie doszli\u015bmy do wniosku, \u017ce same nasze kontakty osobiste s\u0105 za ma\u0142e, zbyt nik\u0142e, \u017ceby zebra\u0107 odpowiedni\u0105 ilo\u015b\u0107 pieni\u0119dzy. Dodatkowo byli\u015bmy pod lup\u0105 bezpieki. Dlatego zdecydowali\u015bmy: jak ju\u017c dzia\u0142a\u0107 to w spos\u00f3b jawny, \u017ceby wiadomo by\u0142o, \u017ce byli\u015bmy, a nie gdzie\u015b znikn\u0119li\u015bmy. W KOR by\u0142y dwie grupy. Pierwsza to starsi pa\u0144stwo, powy\u017cej siedemdziesi\u0105tki, przewa\u017cnie dzia\u0142acze przedwojennego PPS, ale tak\u017ce szef Kedywu obszaru warszawskiego J\u00f3zef Rybicki czy ksi\u0105dz Jan Zieja. Druga to byli m\u0142odzi. Brak by\u0142o pokolenia 40- i 50-latk\u00f3w. Tu wida\u0107, \u017ce okres stalinowski zrobi\u0142 wyrw\u0119.
\nReakcj\u0105 na Radom by\u0142o powo\u0142anie KOR i potem dalsze dzia\u0142ania opozycji, kt\u00f3re zako\u0144czy\u0142y si\u0119 zwyci\u0119stwem. Bowiem po roku wszyscy ? a niekt\u00f3rzy mieli dziesi\u0119cioletnie wyroki wi\u0119zienia ? na skutek nacisku spo\u0142ecznego niewielkiej grupy ludzi, zostali wypuszczeni. Co prawda za kratkami wyl\u0105dowa\u0142o p\u00f3\u017aniej kilkunastu cz\u0142onk\u00f3w KOR. Ale w\u0142adza poprzez swoje represje nas wzmacnia\u0142a. Bo trzeba by\u0142o si\u0119 samemu broni\u0107. Po czerwcu 1976 r. byli nast\u0119pni pobici, by\u0142y aresztowania? I stworzy\u0142 si\u0119 ruch, kt\u00f3ry by\u0142 podstaw\u0105 powstania wielkiej ?Solidarno\u015bci?. ?Solidarno\u015b\u0107? nie wzi\u0119\u0142a si\u0119 z niczego. Dlatego Radom jest taki wa\u017cny i powstanie jawnej opozycji. To by\u0142a kompletnie nowa formu\u0142a, kt\u00f3ra okaza\u0142a si\u0119, ku zaskoczeniu wszystkich, skuteczna. W innej sytuacji, w okresie stalinowskim, jawne dzia\u0142anie by\u0142oby samob\u00f3jstwem.<\/p>\n

\"1976<\/a>

Radom 1976 r., fot. archiwum<\/p><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Mija 40 lat od brutalnej pacyfikacji robotnik\u00f3w w Radomiu. Przypominam sobie te czasy. Biedni, przestraszeni ludzie, kt\u00f3rzy uciekali, je\u017celi si\u0119 chcia\u0142o ich zapyta\u0107 na ulicy: co si\u0119 u was sta\u0142o? Je\u017adzi\u0142em do Radomia. Te...<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1228,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[9,11],"tags":[225,229,18],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/b-borusewicz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1227"}],"collection":[{"href":"http:\/\/b-borusewicz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/b-borusewicz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/b-borusewicz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/b-borusewicz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1227"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/b-borusewicz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1227\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1229,"href":"http:\/\/b-borusewicz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1227\/revisions\/1229"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/b-borusewicz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1228"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/b-borusewicz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1227"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/b-borusewicz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1227"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/b-borusewicz.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1227"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}